fa نانوسامانه‌های دارویی و لیپوزوم‌ها تخصصي Special گزارش مورد Case Report <span style="font-family:b lotus;">گسترش روزافزون فن آوری نانو در دهه‌های اخیر و پیدایش کاربردهای بیشتر در حوزه‌های جدید تری از علوم، حکایت از اهمیت فوق العاده این علم دارد. بخش مهمی از فن آوری نانو به علوم داروئی و طراحی و ساخت سامانه‌های دارورسانی نانو مربوط می‌شود که موضوع این مقاله مروری است. </span><br> <span style="font-family:b lotus;">در این مقاله ابتدا به ذکر کلیاتی در باره فن آوری دارویی نانو، تاریخچه، کاربرد و تقسیم بندی انواع نانو سامانه‌های دارویی پرداخته می‌شود. در ادامه به طراحی </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Abraxane</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"> که نانو دارویی از نوع نانو ذره باند شده به پروتئین می‌باشد، می‌پردازیم. لیپوزوم‌ها که یکی از بهترین نانو حامل‌های داروئی است که دارای یک چهارچوب معین جهت هدفمند سازی سیستم‌های داروئی به طور خودبخودی می‌باشد، به طور مفصل مورد بررسی قرار گرفته و سپس دو نمونه از این داروها، از جهت نحوه طراحی دارو، با تاکید بر موانع فیزیولوژیک و راهکارهای عملی غلبه بر آن‌ها از طریق فرمولاسیون، مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. هدفمند سازی خود بخودی در لیپوزوم‌ها، از سه طریق استفاده از پدیده افزایش نفوذپذیری و احتباس، به دام افتادن توسط سیستم فاگوسیتی تک هسته‌ای&nbsp; یا </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">MPS</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"> و پگیله کردن لیپوزوم‌ها یا به عبارتی پوشش دادن سطح لیپوزوم‌ها توسط پلی اتیلن گلیکول، انجام می‌گردد.</span><br> <span style="font-family:b lotus;">به طور کلی سیستم‌های لیپوزومی با حفظ تاثیر دارو همراه با کاهش عوارض و سمیت دارو به خصوص در مورد داروهای ضد سرطان، مورد توجه قرار گرفته اند. تجمع دارو در بافت هدف که ورود دارو به سایر بافت‌ها را کاهش می د‌هد، دلیل اصلی کاهش عوارض جانبی در این داروها می‌باشد. با توجه به عوارض شدید و گسترده داروهای ضد سرطانی معمول، اگر چه لیپوزوم‌ها در بیماری‌های مختلف مانند بیماری‌های عفونی، هپاتیت، بیماری‌های قلبی- عروقی، بیماری‌های التهابی و سیستم ایمنی، غدد و سایر بیماری‌ها کاربرد دارند، اما قسمت عمده ای از لیپوزوم‌های در حال بررسی، مربوط به بیماری سرطان می‌باشد.</span><br> <span style="font-family:b lotus;">مطالعات آینده می‌تواند در جهت ایجاد یک چهارچوب برای هدفمندسازی فعال لیپوزوم‌ها و نیز تلاش برای فرمولاسیون‌های موثر جهت کاربردهای چالش برانگیزی مانند دارورسانی به سیستم اعصاب مرکزی، واکسن‌های </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">DNA</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"> و انتقال ژن باشد. </span> Progressive development of nanotechnology during the last decades and its increasing involvement in new fields represents its great importance in science and technology. One of its major parts is nanomedicine that is focused in this review. First general principles of medicinal nanotechnology, its history, application and classification are explained. Then Abraxane (a protein conjugated nano drug) design will be addressed. Liposomes as one of the best nano drug delivery systems with a platform for passive targeting are discussed next. Two examples of approved liposomal nanomedicines are described from the state-of-the-art design emphasizing physiologic barriers and formulation strategies to overcome these imposed limitations. Passive targeting to tumors is provided by &quot;Enhanced Permeation and Retention&quot; effect (EPR). Liposomes can be removed from circulation by the mononuclear phagocyte system (MPS) clearance in no time. This effect is also used to passively target liposomes in MPS to treat localized infections for example. Pegylation of liposomes which means attachment of polyethylene glycol chains to the surface of liposomes is one of the methods used to enhance liposome residence time in blood circulation in order to give the vesicles more chance to accumulate at the target site by EPR effect.<br> Liposomal medicines have shown significant decrease in toxicity in comparison with free drugs. Their accumulation in target tissue by passive targeting is the main reason for reduction in drug toxicity.&nbsp;&nbsp;<br> Liposomes are being used for treating different diseases such as infection, hepatitis, cardiovascular diseases and immune system disorders. However, the vast majority of investigational liposomes are anticancer drugs. فن آوری نانو, هدفمند سازی خود بخودی, نانو ذرات, لیپوزوم, سرطان Nanotechnology, Passive Targeting, Nanoparticle, Liposome, Cancer 220 232 http://aums.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-217&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Goudarzvand مهدی گودرزوند 10031947532846006291 10031947532846006291 No Department of Physiology and Pharmacology, Faculty of Medicine, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran گروه فیزیولوژی و فارماکولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران Zahra Ataie زهرا عطائی zahraataie16@gmail.com 10031947532846006292 10031947532846006292 Yes Department of Pharmaceutics, Faculty of Pharmacy, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran گروه فارماسیوتیکس، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران