fa تهیه کربن فعال از چوب درخت سرو و بررسی کارائی آن در حذف رنگ اسید رد 18: مطالعه کینتیک و ثابت تعادل عمومى General پژوهشي Research زمینه و هدف: پساب‌های نساجی از مهمترین آلاینده‌های صنعتی محیط زیست می‌باشند که به دلیل دارا بودن موادرنگ زای سمی ‌باعث تهدید محیط زیست می‌گردند. بنابراین در این پژوهش از فرآیند جذب سطحی با کربن فعال تهیه شده از درخت کاج به دلیل مزایای بالای این فرآیند، در حذف رنگ اسید رد 18 به عنوان یک نوع رنگ آزو استفاده گردیده است. روش بررسی: در این مطالعه از کربن فعال تهیه شده از درخت سرو که به روش احیای شیمیایی تهیه گردیده بود به عنوان جاذب در جهت حذف رنگ اسید رد 18 در سیستم ناپیوسته استفاده گردید. کارایی حذف رنگ با تغییر دادن pH اولیه محلول ( از 3 تا 11)، زمان تماس ( 1 تا 120 دقیقه)، غلظت اولیه رنگ (50، 75 و mg/L 100) و میزان جاذب (2 تا g/L 10) مورد بررسی قرار گرفت. همچنین از مدل‌های ایزوترمی ‌لانگمویر و فروندلیخ جهت محاسبه ثابت تعادل و از مدل‌های کینتیکی شبه درجه اول و شبه درجه دوم جهت تعیین کینتیک واکنش فرآیند استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که با افزایش غلظت اولیه رنگ، زمان تماس و همچنین میزان جاذب کارایی حذف رنگ افزایش می‌یابد. همچنین بیشترین مقدار حذف رنگ در محیط اسیدی (3=pH) مشاهده گردید. در زمان تماس 120 دقیقه، pH برابر 3، میزان جاذب برابر g/L 6 و غلظت رنگ mg/L 100 بیش از 95% رنگ حذف گردید. نتایج حاصل از برازش داده‌های ثابت تعادل بروی مدل‌های ایزوترمی‌ نشان داد که داده‌های ثابت تعادل با ضریب رگرسیون بالاتری از ایزوترم فروندلیخ تبعیت می‌کنند. همچنین براساس مدل ایزوترمی ‌لانگمویر مشخص گردد که هر گرم از جاذب می‌تواند 28/51 میلی‌گرم از رنگ اسید رد 18 را به‌خود جذب کند. همچنین مشخص گردید که کینتیک واکنش فرآیند حذف از مدل کینتیکی شبه درجه دوم پیروی می‌کند. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که کربن فعال تهیه شده از درخت کاج کارائی سیار بالاتری در حذف رنگ اسید رد 18 از خود نشان می‌دهد و با توجه به وفور این نوع درخت در ایران، می‌توان از زغال تهیه شده از این درخت برای تصفیه فاضلاب‌های حاوی ماده رنگ زای اسید رد 18 استفاده کرد. Introduction: Textile effluents are one of the main environmental pollution sources and contain toxic compounds which threat the environment. For that reason, the activated carbon prepared from Cedar Tree was used for removal of Acid Red 18 as an Azo Dye. Material and Methods: Activated carbon was prepared by chemical activation and was used in batch system for dye removal. Effect of various experimental parameters such as pH (3 to11), initial dye concentration (50, 75 and 100 mg/L), contact time (1 to 120 min) and adsorbent dosage (2 to 10 g/L) were investigated. Equilibrium data was fitted onto Langmuir and Freundlich isotherm model. In addition, pseudo first order and pseudo second order models were used to investigate the kinetic of adsorption process. Results: Results shows that dye removal was increase with increase in adsorbent dosage, contact time and initial dye concentration. In addition, higher removal efficiency was observed in low pH (pH=3). At 120 min contact time, pH=3, 6 g/L adsorbent dosage and 100 mg/L of initial dye concentration, more than 95% of dye was removed. Equilibrium data was best fitted onto Freundlich isotherm model. According to Langmuir constant, maximum sorption capacity was observed to be 51/28 mg/L. in addition pseudo second order model best describe the kinetic of adsorption of Acid Red 18 onto present adsorbent. Conclusion: The results of present work well demonstrate that prepare activated carbon from Pine Tree has higher adsorption capacity toward Acid Red 18 Azo dye and can be used for removal of dyes from textile effluents. کربن فعال, احیای شیمیایی, رنگ آزو, ثابت تعادل,کینتیک واکنش Petrochemical industry, Safety Climate, Safety culture 226 235 http://aums.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-32&slc_lang=fa&sid=1 M. R. Samarghandi محمدرضا سمرقندی 10031947532846003081 10031947532846003081 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، ایران D. Izadi داریوش ایزدی 10031947532846003082 10031947532846003082 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran کارشناس مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، ایران M. Noori Sepehr محمد نوری‌سپهر 10031947532846003083 10031947532846003083 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran دانشیار گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران M. Zarrabi منصور ضرابی mansor62@gmail.com 10031947532846003084 10031947532846003084 Yes Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran کارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران