fa اثربخشی درمان شناختی- رفتاری بر کاهش علائم آسیب‌شناختی اختلال استرس پس از سانحه در نوجوانان تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی- رفتاری بر کاهش علائم آسیب‌شناختی اختلال استرس پس از سانحه در نوجوانان انجام گرفت. مواد و روش‌ها: بدین منظور، 12 نوجوان دارای تشخیص اختلال استرس پس از سانحۀ ساکن در شهرستان زلزله‌زدۀ هریس استان آذربایجان شرقی بر اساس نمرات مقیاس تجدید نظر شدۀ تأثیر حوادث و مصاحبۀ بالینی ساختار یافته انتخاب شده و به صورت تصادفی در گروه‌های آزمایش و کنترل جایگزین شدند. اعضای گروه آزمایش در ده جلسۀ درمان شناختی- رفتاری شرکت کردند، در حالی که اعضای گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس تجدید نظر شدۀ تأثیر حوادث و مقیاس اضطراب چندبعدی بود که شرکت‌کنندگان در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری آن‌ها را تکمیل کردند. یافته‌ها: بررسی داده‌های پژوهش با استفاده از تحلیل واریانس مختلط نشان داد که درمان شناختی- رفتاری تأثیر معناداری در کاهش شدت علائم آسیب‌شناختی اختلال استرس پس از سانحه در تمامی ابعاد داشته است. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش ضمن تأیید یافته‌های مطالعات پیشین در زمینۀ اثربخشی درمان شناختی- رفتاری بر علائم اختلال استرس پس از سانحه، بر اهمیت مداخلۀ زودهنگام در شرایط بحران برای جلوگیری از تداوم پیامدهای منفی مواجهه با رویدادهای آسیب‌زا به ویژه در گروه‌های سنی جوان نیز تأکید می‌کند. Background: This study aimed to investigate the effectiveness of Cognitive Behavior Therapy (CBT) on the reduction of the pathological symptoms of Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) in adolescents. Methods: To do so, a total of 12 adolescents with PTSD were selected from one of the quake-stricken cities of eastern Azarbaijan, Heris, based on their scores in the Impact of Event Scale- Revised (IES-R) and the Structured Clinical Interview for DSM-IV (SCID) and divided into the experimental and control group randomly. The experimental group participated in 10-session CBT, while there was no intervention into the control group. The instruments included IES-R and the Multidimensional Anxiety Scale that were completed by the participants in pre-test, post-test, & follow-up. Results: Analyzing data with mixed ANOVA indicated that CBT has significant effects on the reduction of pathological symptoms of PTSD in all aspects. Conclusion: These results not only confirm the previous findings about CBT effectiveness on symptoms of PTSD, but also emphasize the importance of early interventions in crises to prevent the maintenance of the negative consequences of experiencing traumas, especially in young age groups. اختلال استرس پس از سانحه, درمان شناختی- رفتاری, نوجوانان Adolescents, Cognitive-Behavior Therapy, Posttraumatic Stress Disorder 168 175 http://aums.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-113&slc_lang=fa&sid=1 M. Darharaj محمد درهرج M.darharaj@gmail.com 10031947532846002683 10031947532846002683 Yes M.Sc. in Clinical Psychology, Faculty of Education and Psychology, Kharazmi University, Karaj, Iran کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران A.R. Moradi علیرضا مرادی 10031947532846002684 10031947532846002684 No Professor of Clinical Psychology, Faculty of Education and Psychology, Kharazmi University, Karaj, Iran استاد گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران J. Hasani جعفر حسنی 10031947532846002685 10031947532846002685 No Associate Professor of Clinical Psychology, Faculty of Education and Psychology, Kharazmi University, Karaj, Iran دانشیار گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوازرمی، کرج، ایران A. Ghaednia Jahromi علی قائدنیای جهرمی 10031947532846002686 10031947532846002686 No M.Sc. in Clinical Psychology, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی، واحد سلامت روانی- اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران