Alborz University Medical Journal

fa اثرات آموزش ذهن‌آگاهی سنتی بر علائم ADHD و تنظیم هیجانی در نوجوانان پسر شهر کرج: یک کارآزمایی بالینی تصادفی Effects of traditional mindfulness training on ADHD symptoms and emotional regulation in adolescent boys in Karaj: A randomized clinical trial تخصصي Special پژوهشي Research چکیده مقدمه: اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD) یکی از شایع‌ترین اختلالات عصب‌رشدی در دوران نوجوانی است که شیوع آن در پسران بیشتر گزارش شده است. این اختلال علاوه بر علائم اصلی شامل نقص توجه، بیش‌فعالی و تکانشگری، با مشکلات تنظیم هیجانی و نارسایی‌های کارکردهای اجرایی همراه است که می‌تواند عملکرد تحصیلی، اجتماعی و هیجانی نوجوانان را به‌طور قابل‌توجهی مختل کند. اگرچه درمان‌های دارویی اثربخشی مناسبی دارند، اما در بهبود مشکلات تنظیم هیجان و کارکردهای اجرایی محدودیت‌هایی دارند. در این راستا، مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی به‌عنوان رویکردهای غیردارویی مکمل مورد توجه قرار گرفته‌اند. روش کار: این مطالعه به‌صورت یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل‌شده بر روی ۵۰ نوجوان پسر مبتلا به اختلال ADHD در شهر کرج انجام شد. شرکت‌کنندگان که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده بودند، پس از غربالگری با پرسشنامه SNAP-IV و تأیید تشخیص بر اساس معیارهای DSM-5، به‌طور تصادفی به دو گروه آموزش ذهن‌آگاهی سنتی (n = 25) و گروه کنترل (n = 25) تخصیص یافتند. مداخله ذهن‌آگاهی سنتی طی ۸ هفته و در قالب دو جلسه در هفته اجرا شد. علائم ADHD، مشکلات تنظیم هیجان و کارکردهای اجرایی به‌ترتیب با استفاده از پرسشنامه‌های SNAP-IV، DERS و BRIEF در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه ارزیابی شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر مختلط در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که آموزش ذهن‌آگاهی سنتی موجب کاهش معنادار علائم نقص توجه و بیش‌فعالی در مقایسه با گروه کنترل در مراحل پس‌آزمون و پیگیری شد (05/0 >p). همچنین بهبود معناداری در تنظیم هیجانی و کارکردهای اجرایی گزارش‌شده توسط والدین مشاهده گردید. این اثرات در مرحله پیگیری دوماهه نیز پایدار باقی ماند. با این حال، تفاوت معناداری در کارکردهای اجرایی گزارش‌شده توسط معلمان بین دو گروه مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: آموزش ذهن‌آگاهی سنتی می‌تواند به‌عنوان یک مداخله غیردارویی مؤثر، علائم نقص توجه و بیش‌فعالی را کاهش داده و تنظیم هیجان و برخی جنبه‌های عملکرد اجرایی نوجوانان پسر مبتلا به ADHD را بهبود بخشد. این یافته‌ها استفاده از این روش را به‌عنوان مداخله مکمل در کنار درمان‌های رایج حمایت می‌کند.   Introduction: Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most prevalent neurodevelopmental disorders during adolescence, with a higher prevalence observed among boys. In addition to its core symptoms, including inattention, hyperactivity, and impulsivity, ADHD is frequently associated with impaired emotional regulation and deficits in executive functioning, which can substantially affect adolescents’ academic performance, interpersonal relationships, and emotional well-being. Although pharmacological interventions are generally effective in alleviating the core symptoms of ADHD, their effects on emotional regulation and executive functioning may be limited. Consequently, mindfulness-based interventions have increasingly attracted attention as complementary non-pharmacological approaches for addressing the broader functional difficulties associated with ADHD. Methods: This randomized controlled clinical trial was conducted among 50 adolescent boys diagnosed with ADHD in Karaj, Iran. Participants were recruited through convenience sampling, screened using the SNAP-IV questionnaire, and subsequently diagnosed according to the diagnostic criteria of the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5). Eligible participants were randomly allocated to either a traditional mindfulness training group (n = 25) or a control group (n = 25). The mindfulness intervention was administered over an 8-week period, with two sessions conducted per week. ADHD symptoms, difficulties in emotion regulation, and executive functioning were assessed using the SNAP-IV, Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS), and Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF), respectively. Assessments were conducted at three time points: pretest, posttest, and two-month follow-up. Data were analyzed using mixed repeated-measures analysis of variance in SPSS version 26. The study was approved by the Ethics Committee of Bushehr University of Medical Sciences (IR.BPUMS.REC.1404.061). Written informed consent was obtained from all participants, and the study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki. Results: The findings demonstrated that traditional mindfulness training produced a statistically significant reduction in symptoms of inattention and hyperactivity compared with the control condition at both the posttest and two-month follow-up assessments (p < 0.05). Significant improvements were also observed in emotional regulation and parent-reported executive functioning among participants who received the mindfulness intervention. These beneficial effects were maintained at the two-month follow-up, suggesting relative stability of the intervention-related improvements over time. However, no statistically significant between-group differences were observed in teacher-reported executive functioning. Conclusion: Traditional mindfulness training may represent an effective complementary non-pharmacological intervention for adolescent boys with ADHD. The intervention was associated with reductions in inattention and hyperactivity symptoms, as well as improvements in emotional regulation and selected domains of executive functioning. The persistence of these improvements at the two-month follow-up further suggests that mindfulness-based training may have sustained benefits for some functional difficulties associated with ADHD. These findings support the potential integration of traditional mindfulness training with conventional ADHD treatments, although further studies with larger and more diverse samples and longer follow-up periods are warranted to establish the generalizability and durability of these effects. اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی, ذهن‌آگاهی سنتی, تنظیم هیجانی, کارکردهای اجرایی, نوجوانان Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Mindfulness, Emotional Regulation, Executive Function, Adolescent Boys 0 0 http://aums.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1769-1&slc_lang=fa&sid=1 Fereshteh Parsapour فرشته پارسا پور Fparsapour1@gmail.com 100319475328460015326 100319475328460015326 No Department of Psychology, School of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران Yousef Dehghani یوسف دهقانی ydehghani@pgu.ac.ir 100319475328460015327 100319475328460015327 Yes Department of Psychology, School of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران Faride Sadat Hoseini فریده سادات حسینی fhoseini@pgu.ac.ir 100319475328460015328 100319475328460015328 No Department of Psychology, School of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران Mahnaz Joukar KamalAbadi مهناز جوکار کمال‌آبادی joukar.m@gmail.com 100319475328460015329 100319475328460015329 No Department of Psychology, School of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران