fa نقش ویتامین D در بیماری Multiple Sclerosis: تداخل عمل ژن و محیط تخصصي Special پژوهشي Research بیماری Multiple Sclerosis (MS)، یک بیماری التهابی مزمن نورودژنراتیو با تظاهرات نورولوژیکی و شناختی می‌باشد که سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند. اتیولوژی این بیماری ناشناخته است، هر چند بنظر می‌رسد چندین عامل مانند فاکتورهای ژنتیکی و محیطی و تداخل عمل آن‌ها با یکدیگر، نقش کلیدی در گسترش بیماری داشته باشند. مطالعات مختلف نشان می‌دهد که کمبود ویتامین D، یک ریسک فاکتور بیماری MS می‌باشد. در قرن 21، حدود یک بیلیون نفر در جهان، دچار کمبود ویتامین D می‌باشند. در این مقاله بر اساس مطالعات اپیدمیولوژی، ایمونولوژی، تجربی، مولکولی‌ و بالینی، مکانیسم‌های مرتبط با نقش حفاظتی ویتامین D در این بیماری، مورد بحث قرار می‌گیرد. Multiple sclerosis (MS) is a neurodegenerative chronic inflammatory disease with neurological and cognitive manifestations which involves the central nervous system. The etiology of it is unknown, however, it appears several factors like genetic factors, environmental factors and their interactions play key roles in the development of MS. Many studies show that vitamin D deficiency is a risk factor for MS disease. In the 21st century, about 1 billion people worldwide are vitamin D deficient. In this article, mechanisms which are associated with protective roles of vitamin D in MS based on epidemiological, immunological, experimental, molecular and clinical studies are discussed. Multiple Sclerosis, ویتامین D, ژنتیک, محیط Multiple Sclerosis, Vitamin D, Genetic, Environment 65 76 http://aums.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-74&slc_lang=fa&sid=1 N. Jalehjoo نغمه ژاله‌جو 10031947532846002846 10031947532846002846 No Department of Clinical Biochemistry, Isfahan Pharmaceutical Research Center, School of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی دکترای بیوشیمی بالینی، دانشکده داروسازی و مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران A. Movahedian-Attar احمد موحدیان عطار movahedian@pharm.mui.ac.ir 10031947532846002847 10031947532846002847 Yes Department of Clinical Biochemistry, Isfahan Pharmaceutical Research Center, School of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد بیوشیمی بالینی، دانشکده داروسازی و مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران