fa مقایسه کمیت و کیفیت اسانس گل و برگ دو زیرگونه بومادران با رویکرد منبع داروسازی در البرز تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Lotus;">بومادران </span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Achillea millefolium </span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">L. </span></span><span style="font-family:B Lotus;">&nbsp;از مشهورترین گیاهان دارویی است که به فراوانی در طب کهن برای درمان بیماری‌ها به&shy;طور عام و زخم&shy;ها و سوختگی&shy;ها به&shy;طور خاص مورد استفاده قرار می&shy;گرفته است. این</span> <span style="font-family:B Lotus;">گیاه، زیرگونه&shy;های</span> <span style="font-family:B Lotus;">متعددی</span> <span style="font-family:B Lotus;">دارد</span> <span style="font-family:B Lotus;">که</span> <span style="font-family:B Lotus;">ترکیب</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:B Lotus;">های</span> <span style="font-family:B Lotus;">متفاوتی از</span> <span style="font-family:B Lotus;">مونوترپن</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:B Lotus;">ها</span> <span style="font-family:B Lotus;">و</span> <span style="font-family:B Lotus;">سزکوئی</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:B Lotus;">ترپن</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:B Lotus;">ها</span> <span style="font-family:B Lotus;">در اسانس آن یافت می&shy;شوند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و مقایسه بازده و ترکیب&shy;های اسانس دو زیرگونه بومادران هزار برگ و بوداران البرزی با رویکرد قابلیت استفاده اقتصادی در علوم داروسازی و پزشکی انجام شد. برای این منظور از رویشگاه های این دو زیر گونه در رشته کوه گل و برگ دو زیرگونه در تیرماه و هنگام گلدهی و با سه تکرار جمع&shy;آوری شد. استخراج اسانس به روش تقطیر با آب (</span><span style="font-family:B Lotus;">کلونجر</span><span style="font-family:B Lotus;">) و شناسایی اجزای اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی </span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">(GC/MS</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">)</span></span><span style="font-family:B Lotus;">صورت گرفت. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده ها نشان داد</span> <span style="font-family:B Lotus;">بین دو زیر گونه از نظر بازده اسانس گل و برگ در سطح 1 درصد اختلاف معنی&shy;داری وجود داشت و بیشترین بازده متعلق به اندام گل البرزی بود.</span><span style="font-family:B Lotus;"> همچنین مقایسه ترکیب&shy;های مهم اسانس گل و برگ بومادران البرزی گویای آن است که بخش عمده تشکیل دهنده اسانس هر دو اندام ترکیب کامازولن بود و همواره در گل (3/79 درصد) بیشتر از برگ (2/69 درصد) بود. این در حالی است در بومادران هزاربرگ ترکیب 1و8 سینئول ترکیب اصلی در گلها با 4/14 درصد و در برگها 6/5 درصد بود. </span><span style="font-family:B Lotus;">بنابراین زیرگونه البرزی می&shy;تواند یک منبع طبیعی اقتصادی منحصر به فرد برای صنایع داروسازی در زمینه تولید داروهای محتوی کامازولن نظیر داروهای ضدالتهاب و بیماریهای پوستی و زیرگونه هزار برگ رویش یافته در رشته کوه البرز منبع استخراج 1و8 سینئول در مصارف مختلف پزشکی و دارویی باشد.</span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span> <em>Achillea millefolium</em> L. is one of the most famous medicinal herbs that has been used extensively in ancient medicine for the treatment of diseases in general and wounds and burns in particular. This plant has many subspecies that different compounds of monoterpene and sesquiterpene are found in its essential oil. The purpose of this study was to analyze and compare the yields and essential oil compositions of two subspecies of <em>Achillea millefolium </em>subsp<em>. millefolium</em> and <em>Achillea millefolium </em>subsp<em>. elbursensis</em> with an economical usability approach in the pharmaceutical and medical sciences. For this purpose, two subspecies were collected from two subspecies in flower and leaf mountain range in July and flowering with three replications. Essential oil extraction was performed by Clevenger method and essential oils were identified by mass spectrometry chromatography (GC / MS). The results of analysis of variance showed that there was a significant difference between the two subspecies in flower and leaf essential oil yield at 1% level and the highest yield belonged to Alborz flower. Also, comparison of the essential oils and essential oils of Alborz aquatic leaves showed that the major part of the essential oils of both organs was chamazolene and was always higher in flower (79.3%) than in leaves (69.2%). However, in the Hibernians, the composition of 1 and 8 cineol was 14.4% in flowers and 5.6% in leaves. Thus, Alborz subspecies can be a unique natural economic resource for the pharmaceutical industry in the production of comazolene-containing drugs such as anti-inflammatory drugs and skin diseases and a subspecies of thousands of leaves grown in Alborz Mountains for extraction of 1 and 8 cineols in various medical and pharmaceutical applications. بومادران, اسانس, البرز, اندام گل, اندام برگ Achillea millefolium L, Essential oil, Alborz, Flower organ, Leaf organ 345 356 http://aums.abzums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-695-5&slc_lang=fa&sid=1 Mansureh Ghavam منصوره قوام mghvam@kashanu.ac.ir 10031947532846006615 10031947532846006615 Yes Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان 2 استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران Hossein Azarnivand حسین آذرنیوند 10031947532846006616 10031947532846006616 No Department of Rehabilitation of Arid and Mountainous, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران Fatemeh Sefidkon فاطمه سفیدکن 10031947532846006617 10031947532846006617 No Professor, Medicinal Plants and By-products Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran استاد، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور Ali Tavili علی طویلی 10031947532846006618 10031947532846006618 No Department of Rehabilitation of Arid and Mountainous, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran دانشیار گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران